Skip to content

 

Japon İnceliğinin En Özel Örneği Olan Japon Çay Seremonisi (Sadou)

Kökeni 400 sene öncesi ve Zen Budizmine dayanan Japon Çay Seremonisi yani Sadou, sadece Japonya’da çay içmek ile kalmayıp bir sanat haline gelmiştir. Tıpkı Türklerde olduğu gibi Japonlarda da Japon çayı içmek bir kültür ve bir keyif sembolüdür. İşte Japonlar için vazgeçilmez olan bu aktivite yüzyıllar içerisinde bugün çok daha yakından takip edilebilen bir çay seremonisi şeklini almıştır. 

Japon Çay Seremonisi (Sadou)

Japonya’da çay seremonisi, sadou ya da chadou ismiyle bilinir. 400 yıl önceden gelen bu isim, çay ve yol kelimelerinden oluşarak “çaya giden yol” anlamını taşır. Sadou adı verilen bu Japon çay töreni, chasitsu ismindeki çay odalarında gerçekleşir. Önceleri, yerleşim yerlerinden uzakta, yeşilliklerin içinde ve oldukça sakin bir ortama inşa edilen bu küçük çay evleri bugün hala saray bahçelerinde ve milli parklarda ziyarete açık durumdadır. Özellikle Kyoto şehrinde yer alan Katsura Sarayı’nın bahçesindeki Shokintei isimli çay evi de bu örneklerden bir tanesidir. 

Oldukça ince detayları bulunan ve yoğun şekilde sadeliğe dayanan bir sanat olan Sadou’ya göre hem çayı sunan kişinin hem de çayı içmek üzere misafir olarak gelen kişinin bilmesini ve uymasını gerektiren bazı kurallar yer alır. Kasenin tutuşundan çayın karıştırılmasına, çay koyma aşamasından peçetenin kullanılışına kadar neredeyse her hareketin bir tür adap kuralları içerisinde gerçekleştirilmesini zorunlu kılan özel bir felsefe anlayışı bulunur. 

Bu nedenle çay seremonisinin en ideal biçimde gerçekleştirilebilmesi için yıllar boyunca sıkı bir eğitim almak ve çeşitli pratiklerle deneyim kazanmak gerekir. Japonya’da direkt olarak Sadou sanatı üzerine yoğun eğitim veren okullar da vardır. Bugün eğitim veren okulların pek çoğu kural olarak üstat kabul edilen Sen No Rikyu kurallarını esas alır. Ayrıca tüm eğitimlerde Japon kültürü ön planda tutulur ve Çin kültüründen mümkün olduğunda uzaklaşmak amaçlanır. Bunun yanı sıra Japonya’da bu çay töreninin iyi bir şekilde öğrenilmesi bir genç kız tarafından yapılması gereken en değerli geleneklerden bir tanesidir. 

Çaya Hazırlık

Seremoni aslında çay evine girildiği anda başlar. Bu yüzden konukların nijiriiguchi ismi verilen kapıdan saygıyı göstermek adına eğilerek girmesi gerekir. Bir hayli küçük olan bu kapının, özellikle alçak gönüllülüğü hatırlatması hedeflenir. Bu çay odaları, tüm konukların dünyevi meselelerinden uzaklaştığı, hem maddi hem de manevi her türlü konuyu kapının dışında bıraktığı bir mekan olarak kabul edilir. Dolayısıyla kadınların ziynet eşyası, erkeklerin ise silah ile odaya girmesi yasaktır. Yani bu odalarda insanlar dünya zenginliklerinden arınıp tam anlamıyla tevazuya bürünürler. 

Benzer nedenlerle çay evleri, eşyalar ve dekoratif objeler bakımından da bir hayli sadedir. Bu sadeliğin seremoniyi gerçekleştireceği kişiye de yansıması için seremoninin öncesinde kişinin arınması ve bütünüyle konsantre olması gerekir. Çay töreninin pek çok aşaması vardır. Her aşamada konuğun doğaya bir adım daha yaklaşması ve çeşitli değerlerin farkına varması esas alınır. Bunların yanı sıra çay seremonisinde ev sahibi ile konuk arasındaki ilişki, bu iki kişinin birbirlerini son görüşleri olacakmış gibi hürmet ve özen içerisinde gerçekleşir. Dolayısıyla her iki taraf açısından da incelik en üst düzeyde sağlanır. 

Çay Hazırlama Sürecinde Kullanılanlar

Sadou’da farklı mevsimlere göre kullanılacak kaseler ve araçlar da değişkenlik gösterir. Seremoni sürecinde genellikle kama ismi verilen çaydanlıklar, chasen ismi verilen ve çay karıştırmaya yarayan bambu fırçalar, chawan ismi verilen ve çayın sunulduğu kaseler, chakin ismi verilen peçeteler ve benzeri daha pek çok yardımcı malzeme kullanılır. Konuklara ikram edilen çay ise bölgenin en taze yapraklarının öğütülmesi ile yapılan yeşil çay olur. Bunların yanı sıra çay seremonisi boyunca kaiseki ismi verilen hamur işi ürünler ile sake ve higashi ismi verilen şekerlemelerin servisi de yapılır.