Skip to content






 

Görüntüsüyle Bile Keyifleri Yerine Getiren İnce Belli Çay Bardağı Nedir?

Türk çayının vazgeçilmez tamamlayıcısı olan ve Türk kültürünün de önemli simgelerinden bir tanesi haline gelen ince belli çay bardağı; çay seven her Türk insanı için bir çeşit keyif öğesidir. Türklerin yoğun olarak yaşadığı bölgeler haricinde yurt dışında görmenin neredeyse imkansız olduğu ince belli bardaklar, hem doğuşu hem de tasarımıyla benzersiz bir hikayeyeye de sahiptir.

 

İnce Belli Çay Bardağı Nereden Geliyor?

Türk çayının yeri bizde oldukça farklıdır. Sabahtan başlayarak günün her saati severek tükettiğimiz bu eşsiz lezzetin ayrılmaz bir de parçası vardır; ince belli çay bardağı. Günlük hayatta sık sık kullandığımız başka bardakla çay içemediğimiz bu ince belli bardaklar nasıl bizim hayatımıza bu kadar yerleşti? İnce belli çay bardağı nereden geldi, hiç merak etmiş miydiniz? İşte genç, yaşlı, kadın, erkek fark etmeksizin, vazgeçemediğimiz ince belli bardağın ortaya çıkış hikayesi…

Türk çay bardağı olarak bilinen ince belli çay bardaklarının ilk kez kim tarafından tasarlanıp üretildiği konusunda kesin bir bilgiye ulaşılmış değildir. Bazı söylemlere göre ince belli çay bardağının ilk kez 1935 yılında kurulan Beykoz Cam Fabrikası'nda tasarlanıp üretildiği düşünülür. Bir ressam olan Hoca Ali Rıza’nın Semaver adlı tablosunda ince belli bardak ögesine rastlanır.Hoca Ali Rıza 1858

-1930 yılları arasında yaşamıştır. Vefat tarihi göz önüne alındığında ince belli çay bardağının Beykoz Cam Fabrikası'nın kurulmasından çok daha önceden beridir hayatımızda yer aldığını söylemek mümkündür. Cam sanayi, 1850’li yıllarda Avrupa’da hareketlenen Sanayi Devrimi ile gelişme gösterir. Bardak formu sap, ayak ve kulpa sahip bir formdan ibarettir. sonrasında gelişen cam sanayisi ile Beykoz cam fabrikası, maliyetleri azaltmak amacıyla ilk defa sapı, ayağı ve kulbu olmayan bir bardak üreterek ince belli bardağın Türk çayı için vazgeçilmez bir bardak olma yolundaki serüvenini başlatır.

 

Türkler İçin İnce Belli Çay Bardağı

Lale şeklini andıran ince belli çay bardağının batılı bir icat olduğu düşünülse de Türkler tarafından çok çabuk benimsenir. Tüm dünyada kabul gören Türk çay bardağı, yalnızca bir tasarımdan öte bilimsel bir icat olarak görülür. Bu düşüncenin bardağın yapısının tamamen çayı uzun süre sıcak tutabilme özelliğinden kaynaklandığı düşünülür.

Avrupa’da kullanılan cam bardaklardan çok farklı tasarıma sahip olan ince belli çay bardakları, yapıları gereği hem eli hem de avuç içini ısıtma görevini gerçekleştirir. Bardağın direkt avuç içinde tutulabilir olması soğuk havalarda elin ısınmasına fayda sağlarken sıcacık çay keyfinize keyif katar. Sıcak havalarda ise baş parmak ve işaret parmağı ile nazik bir tutuş tercih edilebilir. Bu sayede elin yanmasını engelleyen ince belli bardağın ihtiyaca yönelik olarak ortaya çıkmış bir icat olduğu görülür.

İnce belli çay bardağı ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak üretilmiştir. Böyle bir düşüncenin hakim olma sebebi ise Türk kültüründe oldukça önemli bir yere sahip olan çayın hazzını en üst seviyede tutma isteğidir. İnce belli çay bardağı kavisli yapısı sayesinde Türkler için önemli bir içecek olan çayın çabuk soğumasını engelleyerek keyifle çay içilmesini sağlar. Dar yapısı çayı soğutmazken ağza doğru genişleyen kısmı ağzın yanmasını engelleyerek çay keyfi sunmaya yarar. Bu yüzden ince belli çay bardağının çay keyfini en üst seviyede sunabilmesi gerekir.

 

İnce Belli Çay Bardağı Neden Tercih Edilir?

Şeffaf ve cam malzemeden üretilmiş ince belli bardak, çayın renginin görünmesini sağlar. Çay sevenler için çayın ince belli bardakta içilmesi kadar tavşan kanı bir renge sahip olması da önemlidir. Böylece dem ayarı yapılabilir. Dem ayarı çayın tadını belirlemesi açısından oldukça önemlidirnce belli bardakta bulunan tasarımda orta kısmının ince olması çay bardağının avucun içine tam oturmasını sağlayarak çayın sıcaklığının hissedilmesini sağlar. Çayla duygusal bağ kuranlar için bu temas oldukça önemlidir. 

Ağız kısmına doğru genişleyen çay bardağı oldukça sıcak olan çayın dar kısımda sıcaklığını muhafaza ederken ağız kısmında soğutarak ağzın yanmasını engeller. Günümüzde yaş, cinsiyet fark etmeden çay seven herkes ince belli bardağı oldukça benimser ve önemser. Çay tiryakileri başka bardaklarla çay içseler bile ince belli ile aldıkları keyifli içime ulaşamazlar. 

 

Çay Bardağı Neden İnce Bellidir?

Tam olarak lale şekline yakın olan yeni formdaki bu cam bardaklar, tasarımından çok bilimsel bir arayışın ürünüydü. Avrupa tarzındaki cam bardaklar oldukça masraflı kaldığı ve daha ekonomik yöntemler arandığı için ince belli bir forma sahip bardağı üretmek daha akılcı görüldü. Avrupa formundan oldukça farklı bir tarza sahip olan bu bardaklar, yapıları itibarıyla eli ve elin içini ısıtma görevi de görüyordu. Hatta bardakların soğuk havalarda avuç içerisinde sıcak havalarda ise iki parmak ile tutulabilmesi, ince bel tasarımının önemli bir ihtiyacın ürünü olduğunu ortaya koyar.

Aslında ince belli çay bardaklarının doğuşunun bir diğer sebebi ise Türk kültüründe çay içmenin bir keyif ve haz meselesi olmasıdır. Türkler için önemli bir içecek olan çaydan maksimum zevki almak gerekir. Bu da demleme yöntemleri ve çayın kalitesinin yanı sıra çay bardağının formu ile mümkün olur. İşte bu noktada ince belli çay bardağı çay içme hazzını her duyu organı için en üst seviyede yaşatabilecek bir forma ve tasarım anlayışına sahiptir. 

 

İnce Belli Çay Bardağı Özellikleri

İnce belli bardaklar, ince camdan yapılır ve kesinlikle şeffaftır. Böylece çayın rengini net bir şekilde görmek mümkün olur. İnce belli bardakların şeffaf olması dem ayarını görmeyi de mümkün hale getirir. Bu sayede herkes için farklı dem ayarlarında çaylar hazırlamak mümkün olur. Çay içme ritüelini keyfe dönüştürme konusunda ince belli bardaklar, içine çay kaşığı girdiğinde harika bir ses de verir. Bu sesi başka formdaki bardaklarda almak bu denli mümkün olmaz.

Bardakların orta kısımlarının sembolik bir şekilde ince olması avuç içine tam olarak oturabilmesine yardımcı olur. Bu sayede sıcaklık avuçta en ideal biçimde hissedilir. Özellikle soğuk kış günlerinde adeta iç ısıtan bir hal alır. İnce belli bardakların ağız kısımları da oldukça geniş bir formdadır. Böylece alt bölümde sıcak bir şekilde muhafaza edilebilen çay, ağız kısmına yaklaşırken bir miktar soğuyup sıcak çayın ağzı yakmasını önleyebilir. Bütün bu özellikleri ile Türk tipi ince belli çay bardağının tam bir tasarım harikası olduğundan bahsedilebilir.