Skip to content

 

 

Görüntüsüyle Bile Keyifleri Yerine Getiren İnce Belli Çay Bardağı Nedir?

Türk çayının vazgeçilmez tamamlayıcısı olan ve Türk kültürünün de önemli simgelerinden bir tanesi haline gelen ince belli çay bardağı; çay seven her Türk insanı için bir çeşit keyif öğesidir. Türklerin yoğun olarak yaşadığı bölgeler haricinde yurt dışında görmenin neredeyse imkansız olduğu ince belli bardaklar, hem doğuşu hem de tasarımıyla benzersiz bir hikayeyeye de sahiptir. 

İnce Belli Bardakta Çay Kültürünün Doğuşu

Aslında Türk tarzı ince belli çay bardağının ilk defa kim tarafından tasarlandığına dair kesin bir bilgi yok. Ancak Hoca Ali Rıza’nın eseri olan Semaver adlı tabloda bildiğimiz anlamda çay bardağı görseline rastlanır. Hoca Ali Rıza’nın vefatı 1930 senesini gösterdiği için de ince belli bardak kavramının en az 90 yıldır Türklerin yaşamında olduğundan bahsedilebilir. Çünkü bu eserde de çay bardağı tam olarak ince belli formunda resmedilir.  

Cam bardakların ortaya çıkışı ise 1850’li yıllarda Avrupa’da gerçekleşen Sanayi Devrimi’nin ardından gelişen cam sanayisine dayanır. Hem sapı, hem ayağı hem de kulbu bulunan Avrupa tarzındaki çay bardakları, maliyet bakımından epey yüksek rakamlara çıktığı için bir alternatif üretilmesi gerekir. Aslında ince belli çay bardağının doğuşu da bu ihtiyaca dayanır. 1900’lü yıllarda Beykoz’da kurulan cam fabrikası içinde ilk defa sapı, kulbu ve ayağı olmayan cam bardaklar üretilmiştir. Dolayısıyla bugün bildiğimiz ince belli çay bardağı formunun temelleri o fabrikada atılmıştır. 

Çay Bardağı Neden İnce Bellidir?

Tam olarak lale şekline yakın olan yeni formdaki bu cam bardaklar, tasarımından çok bilimsel bir arayışın ürünüydü. Avrupa tarzındaki cam bardaklar oldukça masraflı kaldığı ve daha ekonomik yöntemler arandığı için ince belli bir forma sahip bardağı üretmek daha akılcı görüldü. Avrupa formundan oldukça farklı bir tarza sahip olan bu bardaklar, yapıları itibarıyla eli ve elin içini ısıtma görevi de görüyordu. Hatta bardakların soğuk havalarda avuç içerisinde sıcak havalarda ise iki parmak ile tutulabilmesi, ince bel tasarımının önemli bir ihtiyacın ürünü olduğunu ortaya koyar. 

Aslında ince belli çay bardaklarının doğuşunun bir diğer sebebi ise Türk kültüründe çay içmenin bir keyif ve haz meselesi olmasıdır. Türkler için önemli bir içecek olan çaydan maksimum zevki almak gerekir. Bu da demleme yöntemleri ve çayın kalitesinin yanı sıra çay bardağının formu ile mümkün olur. İşte bu noktada ince belli çay bardağı çay içme hazzını her duyu organı için en üst seviyede yaşatabilecek bir forma ve tasarım anlayışına sahiptir. 

İnce Belli Çay Bardağı Özellikleri

İnce belli bardaklar, ince camdan yapılır ve kesinlikle şeffaftır. Böylece çayın rengini net bir şekilde görmek mümkün olur. İnce belli bardakların şeffaf olması dem ayarını görmeyi de mümkün hale getirir. Bu sayede herkes için farklı dem ayarlarında çaylar hazırlamak mümkün olur. Çay içme ritüelini keyfe dönüştürme konusunda ince belli bardaklar, içine çay kaşığı girdiğinde harika bir ses de verir. Bu sesi başka formdaki bardaklarda almak bu denli mümkün olmaz. 

Bardakların orta kısımlarının sembolik bir şekilde ince olması avuç içine tam olarak oturabilmesine yardımcı olur. Bu sayede sıcaklık avuçta en ideal biçimde hissedilir. Özellikle soğuk kış günlerinde adeta iç ısıtan bir hal alır. İnce belli bardakların ağız kısımları da oldukça geniş bir formdadır. Böylece alt bölümde sıcak bir şekilde muhafaza edilebilen çay, ağız kısmına yaklaşırken bir miktar soğuyup sıcak çayın ağzı yakmasını önleyebilir. Bütün bu özellikleri ile Türk tipi ince belli çay bardağının tam bir tasarım harikası olduğundan bahsedilebilir.