Skip to content

 

 

Çay Kelimesinin Kökeni | Çay Kelimesi Etimolojisi 

Tarih boyunca birçok medeniyetin ve kültürün en önemli yapıtaşlarından biri olan çay nereden geliyor hiç düşündünüz mü? Asya’dan Avrupa’ya kadar neredeyse tüm kültürlerde büyük bir öneme sahip olan “Çay” neden “Cha” ve “Tea” olarak ikiye ayrılmış durumda? Siz de çaysever biriyseniz mutlaka çayın kökeni hakkında bilgi sahibi olmalısınız.

Çayın Kökeni Neresidir?

Kendine birçok kültürde yer bulan çay, ilk olarak Çin topraklarında kullanılmaya başlanmıştır. Kaynaklara göre ilk kez milattan önce 2700’lü yıllarda ortaya çıkan çay, ilk olarak medikal amaçlara hizmet etmiştir. Çayın bugün bildiğimiz halini alması ise tahmini olarak milattan önce 10. yüzyılda gerçekleşmiştir. Çay, Doğu Asya kültürlerinde büyük bir öneme sahiptir. Bunun sebebi çayın ilk olarak Doğu Asya medeniyetleri arasında yayılmasıdır. Çin’in, Japonya’nın ve Kore’nin kültürlerinde çayın yerinin Avrupa medeniyetlerine oranla çok daha büyük bir yer kaplaması bundan kaynaklanır. Avrupa medeniyetlerinde çay, daha çok zevk ile tüketilen bir içecek kıvamındadır. Doğu Asya medeniyetlerinde ise çay çok daha büyük bir öneme sahiptir. Koreliler; evlilik seremonilerinde, ticaret anlaşmalarında, yabancı kişilerin karşılanmasında, saray törenlerinde ve hastalıklarda çeşitli çay ritüelleri gerçekleştirir. Hatta çay etrafında şekillenmiş ahlak kuralları dahi bulunur. Örneğin masada yaşça küçük olan kişi, kendinden büyük olan kişinin çayını doldurmakla yükümlüdür.

Çay Kelimesinin Anlamı Nedir?

Çay kelimesi, neredeyse tüm dünyada 2 farklı şekilde yer alıyor. Çoğu Avrupa kültüründe çay kelimesi “Tea ve Te” şeklini almışken Doğu kültürlerinde “Ça, cha ve chai” şeklindedir. Bunun sebebi Çin’e ve çay ticaretine bağlıdır. Çin’in kuzeyinde kullanılan Mandarince lehçesinde çay kelimesi “茶 – Ça” şeklinde yer almıştır. Çin’in güney doğusunda yer alan Fujiian eyaletinde kullanılan Min Nan lehçesinde ise çay “Te” şeklinde tanımlanmıştır. Avrupa ülkeleri ticaretlerini deniz yoluyla gerçekleştirirken Doğu ülkeleri ticaretlerini İpek Yolu başta olmak üzere kara yoluyla gerçekleştirmiştir. Böylece Çin’in kuzey bölgeleriyle ticaret yapan ülkeler Mandarince’de kullanılan “Ça” kelimesinden etkilenmiş, Çin’in güney bölgeleriyle ticaret yapan ülkeler ise Min Nan lehçesinde kullanılan “Te” kelimesinden etkilenmiştir. Yani kısaca kara yoluyla ticaret yapan ülkeler çaya “Ça”, deniz yoluyla ticaret yapan ülkeler ise çaya “Te” demişlerdir.

Çay Kelimesi Etimolojik Olarak Nasıl Yayılmıştır?

Avrupa kültürlerinden çay ile tanışan ilk ülke Portekiz olmuştur ancak çayın büyük hacimli ticaretini gerçekleştiren ilk ülke Hollanda’dır. Çoğu Avrupa ülkesinde çayı karşılamak için “Te” kelimesi kullanılırken Portekiz’de bunun için “Ça” kelimesi kullanılır. Bunun sebebi Portekizli denizcilerin direkt olarak Makao şehriyle ticaret yapmasıdır. Avrupa’da hakim olan “Te” kelimesi ise The Dutch East Indıa Company (Hollanda Doğu Hindistan Şirketi) tarafından gerçekleştirilen yoğun çay ticaretinin bir sonucudur. Çay ticaretinin uzak mesafeler sebebiyle çok masraflı olması, çayı ilk başta yalnızca soylulara özel bir içecek haline getirmiştir. Çay, Avrupa’da ilk kez Portekiz topraklarında yetiştirilmeye başlanmış ve sonrasında ise bunu İngiltere ve İrlanda toprakları takip etmiştir. İngiltere çay üretimine büyük bir ağırlık vererek çayı kültürünün vazgeçilmez bir parçası haline getirmiş ve çayın diğer kültürlere tanıtılması konusunda da yardımcı olmuştur. Modern dünyanın en büyük üreticilerinden olan Hindistan, gelişmiş çay üretimini İngilizler sayesinde tanımış ve çok değerli olan çay zamanla halk tarafından da sıklıkla tüketilmeye başlanmıştır. Çay kelimesi etimoloji olarak özetlendiğinde tamamen Çin diline ve Çin ile gerçekleştirilen ticarete bağlı olmaktadır. Türkçede kullandığımız “Çay” kelimesi ise dilimize Farsçadan geçmiştir.